راهآهن اینچهبرون؛ بستر شکوفایی اقتصاد فرامرزی گلستان
راهآهن بینالمللی اینچهبرون، که در شرق دریای خزر واقع شده است، مسافتی به طول ۹۲۴ کیلومتر را پوشش میدهد که ۱۲۰ کیلومتر آن در قزاقستان، ۷۰۰ کیلومتر در ترکمنستان و بیش از ۸۰ کیلومتر در ایران قرار دارد.
این خط ریلی که از ناحیه «اوزن» قزاقستان آغاز میشود، پس از گذر از ترکمنستان و منطقه «اترک» به «داشلی برون» میرسد و درنهایت از مرز اینچهبرون وارد ایران میشود. این خط در ایران از شمال گنبدکاووس عبور کرده و به ایستگاه راهآهن گرگان متصل میشود.
به باور کارشناسان و فعالان اقتصادی، راهآهن بینالمللی اینچهبرون که فعالیت خود را از سال ۱۳۹۳ با حضور رؤسای جمهور ایران، ترکمنستان و قزاقستان آغاز کرده است، یکی از مهمترین زیرساختهای اقتصادی استان گلستان به شمار میرود. این خط ریلی نهتنها به توسعه اقتصادی داخلی و خارجی گلستان کمک میکند، بلکه در رونق تجارت بینالمللی ایران نیز نقش بسزایی دارد.
ظرفیت حمل و نقل در راهآهن اینچهبرون و اهمیت استراتژیک آن
در اهداف اولیه خط راهآهن بینالمللی اینچهبرون، برنامهریزی شده بود تا سالانه بیش از ۳میلیون تُن بار جابهجا شود و حتی این ظرفیت میتواند تا ۱۰میلیون تُن افزایش یابد.
به باور کارشناسان اقتصادی، این خط ریلی نقشی کلیدی در افزایش تجارت بینالمللی، منطقهای و ترانزیت کالاها، غلات، محصولات کشاورزی، صنعتی، گاز و مسافر بین ایران و کشورهای مشترکالمنافع آسیای میانه (CIS) ایفا میکند. اتصال راهآهن اینچهبرون به کریدور ریلی شمال-جنوب، امکان دسترسی سریع و اقتصادی این کشورها و نیز روسیه را به خلیجفارس و آبهای آزاد فراهم میکند.
اگرچه در سالهای اولیه فعالیت، به دلیل کمبود برخی زیرساختهای ضروری، اهداف پیشبینیشده کمتر تحقق یافت، اما با روی کار آمدن دولت سیزدهم و توسعه دیپلماسی منطقهای و روابط با همسایگان، امیدها برای شکوفایی بیشتر این خط ریلی و گمرک اینچهبرون افزایش یافت.
کارشناسان معتقدند که روند رو به رشد حمل و نقل بینالمللی زمینی و ریلی در گمرک اینچهبرون، نتیجه تقویت دیپلماسی اقتصادی دولت سیزدهم با همسایگانی مانند ترکمنستان است. این ظرفیت بهعنوان یکی از اولویتهای توسعه اقتصادی کشور و گلستان مورد توجه جدی مسئولان استانی قرار دارد.
ترانزیت اینچهبرون؛ فرصت اقتصادی برای گلستان
استان گلستان با موقعیت جغرافیایی خود در همسایگی کشورهای آسیای میانه و فعالیت بیش از سه دهه گمرک اینچهبرون، پتانسیل زیادی برای توسعه روابط تجاری با این کشورها دارد. باید از این فرصت به بهترین شکل بهرهبرداری کرد تا گلستان و ایران از منافع اقتصادی آن بهرهمند شوند.
ظرفیت ترانزیت کالاهای آسیای میانه و فرصتهای اقتصادی ایران
معاون دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه اعلام کرده است که کشورهای آسیای میانه ظرفیت ترانزیت ۱۰۰میلیون تُن بار و کالا را دارند و ایران با بهرهگیری از استانهای مرزی و شبکه ریلی و جادهای خود میتواند ۶۰میلیون تُن از این حجم را ترانزیت کند.
مهدی صفری در بازدیدی از گمرک اینچهبرون در تاریخ ۹آذر۱۴۰۲ بیان کرد که ترانزیت این میزان کالا میتواند برای کشور ۶۰میلیارد دلار درآمد به همراه داشته باشد، که این رقم از درآمدهای نفتی نیز بیشتر است.
وی با تأکید بر راهبرد دولت سیزدهم در توسعه روابط تجاری با همسایگان، گفت: دولت و وزراتخانههای راه و شهرسازی و امور خارجه تمام تلاش خود را برای ایجاد بسترهای لازم بهمنظور توسعه تجارت با همسایگان به کار گرفتهاند.
صفری افزود: استانهای مرزی بهویژه در حاشیه دریای خزر، علاوه بر ظرفیت ریلی و جادهای، دارای ظرفیتهای دریایی نیز هستند که باید با ایجاد زیرساختهای مناسب، از آنها برای توسعه ترانزیت بار و کالاهای کشورهای آسیای مرکزی بهرهبرداری شود.
معاون دیپلماسی اقتصادی وزارت امور خارجه با اشاره به رشد ۳۲درصدی ترانزیت کالا از مرز اینچهبرون طی سال گذشته، رونق تجاری و تردد خودرویی در این مرز را مثبت ارزیابی کرد و افزود: نباید به این حجم راضی بود و باید ظرفیت ترانزیت را از چندصد هزار تُن به پنج تا ۱۰ میلیون تُن در سال افزایش دهیم.
اهمیت راهآهن بینالمللی اینچهبرون
تلاشهای دولت برای استفاده از ظرفیت خط آهن اینچه برون-ترکمنستان-قزاقستان بهمنظور توسعه روابط تجاری با همسایگان باعث شده است حجم جابهجایی بار و کالای ترانزیتی از این خط ریلی بهطور چشمگیری افزایش یابد.
گزارش حمل و نقل سه ماهه نخست از راهآهن اینچهبرون
مدیرکل راهآهن شمال شرق ۲ (گلستان) اعلام کرد که در سه ماه اول سال جاری، ۱۱۰ هزار و ۶۸۴ تُن انواع کالا از طریق راهآهن بینالمللی اینچهبرون جابهجا شده است. این جابهجایی شامل واردات، صادرات و ترانزیت، و توسط ۱،۸۰۵ واگن انجام شده است.
محمدرضا حبیبی توضیح داد که از این مقدار، ۱۰۶هزار و ۶۱۸ تُن مربوط به کالاهای صادراتی با ۱،۶۹۲ واگن، ۱،۰۸۴ تُن کالای وارداتی با ۱۹ واگن و ۲،۹۸۲ تُن کالای ترانزیتی با ۹۴ واگن بوده است.
وی اضافه کرد که در این دوره، ۳۰ محموله ترانزیتی شامل ۲۷۰ واگن و به حجم ۷،۴۹۱ تُن نیز از طریق این خط ریلی جابهجا شده است. کالاهای اصلی ترانزیتی شامل آرد، گندم، روغن آفتابگردان، لوازم یدکی، نشاسته، روغن موتور خودرو، گرانول، کاشی و سرامیک و گاز هیدروژن بودهاند که از کشورهایی نظیر ترکیه، ترکمنستان، روسیه و اماراتمتحده عربی به ایران منتقل شدهاند.
مدیرکل راهآهن شمال شرق ۲ همچنین خبر داد که در سه ماه اول سال، ۷۹۶ واگن با ظرفیت ۴۴ هزار و ۶۰۵ تُن کالا و بار داخلی نیز بارگیری و تخلیه شده است. از این تعداد، ۳۷۲ واگن با ظرفیت ۲۰ هزار و ۸۱۱ تُن کالا بارگیری و ۴۲۴ واگن با ظرفیت ۲۳ هزار و ۷۹۴ تُن کالا تخلیه شدهاند.
حبیبی اعلام کرد که راهآهن گلستان مسئولیت جابهجایی بخشی از اضافهبار گندم تولیدی سال زراعی جاری (۱۴۰۳-۱۴۰۲) این استان به سایر نقاط کشور را به عهده دارد.
او بر اهمیت تسریع در تکمیل زیرساختهای ایستگاه راهآهن اینچهبرون، بهویژه در حوزه تخلیه بار، تأکید کرد و بیان کرد که توسعه حمل بار و ترانزیت ریلی یکی از اهداف مهم راهآهن جمهوری اسلامی در راستای راهبرد توسعه روابط اقتصادی دولت با همسایگان است.
وی همچنین اشاره کرد که یک سیلوی ۶۰هزارتُنی توسط سرمایهگذار بخش خصوصی در حال ساخت است. همچنین افزود که این اداره کل حدود ۵۴۰ هکتار زمین در اینچهبرون برای ایجاد مرکز لجستیک و زیرساختهای تخلیه بار در اختیار دارد که سرمایهگذاران بخش خصوصی میتوانند از این ظرفیت بهرهبرداری کنند.
به گفته این مقام مسئول، ایستگاه راهآهن اینچهبرون به سرمایهگذاری بیشتر برای ایجاد زیرساختهای تخلیه و بارگیری نیاز دارد، هرچند که زیرساختهای آب و برق برای ظرفیت فعلی فراهم شده است.
تخصیص ۳۵۰۰ میلیارد ریال به راهآهن گلستان
معاون فنی اداره کل راهآهن شمال شرق ۲ در گلستان اعلام کرد که طی سه سال فعالیت دولت سیزدهم، مبلغ ۳هزار و ۵۰۰میلیارد ریال به توسعه شبکه ریلی این استان اختصاص یافته است.
عیسی نصیری گفت که از سال ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۳، بیش از یکمیلیون و ۸۰۰ هزار تُن کالا از طریق راهآهن شمال شرق ۲ در گلستان جابهجا شده که بیشتر این حمل و نقل از مرز ریلی اینچهبرون انجام شده است.
او با اشاره به انجام بیش از ۵۳ پروژه توسعهای در راهآهن شمال شرق ۲ اضافه کرد که در دوره دولت سیزدهم، بیش از ۲میلیون و ۶۰۰هزار مسافر از طریق ناوگان ریلی در این منطقه جابهجا شدهاند.
معاون فنی اداره کل راهآهن شمال شرق ۲ نیز از تهیه و نصب باکسهای بتنی، حذف گذرگاههای غیرمسطح و افزایش ترانزیت ریلی کالاهای روسیه بهسمت هند و کشورهای حاشیه خلیجفارس بهعنوان برخی اقدامات مهم دولت سیزدهم در گلستان یاد کرد. وی همچنین افزود که برنامهریزی برای افزایش ترانزیت ریلی بین چین و کشورهای اروپایی و حاشیه دریای خزر نیز در حال انجام است.
نصیری بیان کرد که بازسازی بیش از ۱۶ کیلومتر از خطوط ریلی قدیمی از دیگر اقدامات دولت سیزدهم در حوزه راهآهن شمال شرق ۲ بود. این خطوط، که در طول ۶۰ سال گذشته فرسوده شده بودند، اکنون بازسازی شدهاند و خطوط جدیدی بین سبزدشت و بندرترکمن احداث شده است.
وی افزود که بیش از ۷۰۰ میلیارد ریال از منابع داخلی راهآهن به توسعه اینچهبرون اختصاص یافته است که برخی از پروژههای این بخش افتتاح شده و برخی دیگر در حال اجرا هستند.
راهاندازی قطار کانتینری دوسویه ایران-چین؛ چشمانداز روشن اقتصادی
راهاندازی قطار کانتینری دوسویه بین ایران و چین، که در ۳۱ تیر امسال انجام شد، یکی دیگر از گامهای مثبت دولت سیزدهم در توسعه و تحکیم روابط اقتصادی با کشورهای همسایه و شرق آسیاست. کارشناسان بر این باورند که این اقدام دورنمایی روشن برای توسعه و رونق اقتصادی کشورمان ترسیم کرده است.
راهاندازی قطار کانتینری ایران-چین؛ تقویت روابط تجاری
در مراسم افتتاح قطار کانتینری در بندر خشک ریلی «آپرین» تهران، علاوه بر مسئولان راهآهن جمهوری اسلامی، معاون سفیر چین، سفیر قزاقستان و کاردار ترکمنستان نیز شرکت کردند.
مرتضی جعفری، معاون بازرگانی و بهرهبرداری راهآهن، در این مراسم بیان کرد که فاز نخست این پروژه با راهاندازی قطار ایران به چین آغاز شد و هفته گذشته نیز قطار چین-ایران حرکت خود را آغاز کرد. این قطار طی دو روز آینده به ایران خواهد رسید و در اینچهبرون، تبادل بار انجام خواهد شد.
جعفری با اشاره به اهمیت این مسیر افزود: در فاز نخست، برنامه ما این است که هر هفته یک قطار دوسویه بین ایران و چین حرکت کند. وی همچنین تأکید کرد که زمان حرکت این قطار تقریباً نصف زمانی است که حمل کالا از طریق دریا طول میکشد و تعرفههای این مسیر نیز با حمل و نقل دریایی رقابتی است.
براساس دادههای راهآهن جمهوری اسلامی، این قطار کانتینری حدود ۷۰۰ متر طول دارد.
محمدرضا حبیبی، مدیر کل راهآهن شمال شرق ۲ (گلستان)، درباره این قطار کانتینری گفت: این قطار ترانزیتی که از ایران بهسمت چین حرکت میکند، حامل ۲۶ واگن و ۵۰ کانتینر شامل ۲ هزار تن مواد معدنی است. این بار در مرکز لجستیک ایستگاه راهآهن اینچهبرون با بار قطاری که از چین بهسمت ایران در حال حرکت است، تبادل خواهد شد.
حبیبی اضافه کرد که بار قطار چین عمدتاً شامل قطعات خودرو است. وی همچنین بیان کرد که براساس برنامهریزیها، هر هفته یک قطار از چین و یک قطار از ایران در این مسیر حرکت خواهند کرد و با افزایش حجم مبادلات، این تعداد به روزی یک قطار خواهد رسید.
وی تأکید کرد که زمان حمل ریلی بین ایران و چین ۵۰درصد کمتر از حمل دریایی است و به دلیل دوسر بار بودن، تعرفهها کاهش یافته تا حمل ریلی برای صاحبان کالا جذاب باشد.
مدیر کل راهآهن شمال شرق ۲ (گلستان) همچنین اعلام کرد که در آینده این مسیر ریلی به ترکیه و اتحادیه اروپا متصل خواهد شد و مذاکرات مداومی بین مسئولان راهآهن ایران، چین، قزاقستان و ترکمنستان در این خصوص در حال انجام است.